Abstract:
Ana yurdu olan Orta Asya’dan geniş coğrafyalara yayılmış olan ve tarihten bugüne kadar çeşitlenen Türk lehçeleri, günümüzde Türk ulusunun en mühim kültür ekinlerinden biridir. Türk lehçelerinin dil hususiyetlerinin belirlenmesi, söz varlığının ortaya konulabilmesi için lehçeler arası aktarımların yapılarak edebi eserlerin dil özellikleri, muhteva açısından incelenmesi ve kıyaslanması Türk ulusları arasındaki ortak milli geleneklerin ve kültürel durumun belirlenmesi açısından çok önemlidir. Bu çalışmada, Türk ve Kazak edebiyatlarında roman, hikâye, şiir, makale gibi pek çok türde eser veren Hüseyin Nihal Atsız ve Mırjakıp Dulatulı’nın eserleri milli kavram bakımndan incelenmiştir. Kazak Edebiyatının ve Bağımsızlık Mücedelesinin önemli şahsiyeti olan Mırjakıp Dulatulı Kazak edebiyatında ilk roman yazarı özelliğini kazanan kişidir. Nihal Atsız, Osmanlı Devleti’nin yıkılmasına ve Cumhuriyet’in kuruluşuna tanıklık eden şahsiyetlerden biridir. Nihal Atsız, yaşadığı dönemin siyasi problemlerini derinleştirerek eserlerinde yansıtmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde, Kazak Edebi Dilinin ortaya çıkış tarihi ve Kazak ve Türk edebiyatçılarının bu konu üzerine yapılan tasnif ve görüşlerini ele aldık. Ardından, sözlü edebiyat geleneğini ve modern edebiyatla birlikte yazılı edebiyatın nasıl ortaya çıktığını inceledik. Kazak edebiyatında modern hikâyenin ortaya çıkışını anlattıktan sonra Alaş Dönemi ile Sovyet hâkimiyetinin ilk yıllarında öne çıkan hikâye yazarlarını tanıtmaya çalıştık. İkinci bölümde, çalışmamıza konu olan Mırjakıp Dulatulı biyografisi, edebi kişiliği ve genel eserlerini inceledik. Üçüncü bölümde ise Hüseyin Nihal Atsız’ın hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri verilmiştir ve ele aldığımız ediplerin eserlerinden birkaçını örnek alarak milli kimlik kavramı açısından karşılaştırdık. Sonuç bölümünde ise bütün bu bilgiler ve metin incelemeleri ışığında değerlendirme ve yorumlarımızı paylaştık.
