Орта азия түркі халықтарының аңыздарындағы демонологиялық кейіпкерлердің зерделенуі

Abstract

Neredeyse tüm mitlerin kötü ve korkunç yaratıklar hakkında efsaneleri, inançları ve kavramları vardır. Korku, insanın doğal olarak hissettiği ilk duygulardan biridir ve mitolojik niteliklere sahip çeşitli canlılar olarak kişileştirilir. Mitolojik kavramlarda yaratılış, düzen ve iyilik sembolleri insanlık tarihi boyunca var olmuştur. İnsanlar en büyük acılarını açıklamaya çalışırlar: ölüm, hastalık ve kayıp. İnsanlar yaşamları boyunca her zaman iyiliğin kötülükle ödüllendirildiğine inanmışlardır ve güvenlik karşısında bir korku duygusu vardır. Bunlar, derin yapılarında çeşitli biçimler alarak, insanlar tarafından kötü ve korkulu varlıklar olarak kabul edilir. Sorunların veya korkuların sembolü haline geldiler. Ayrıca mitolojik kavramlara inanıyorlardı ve "gerçek olarak kabul edilen" nesneler olarak görülüyorlardı. Dünya mitlerine baktığımızda farklı isimlerle de olsa ortak görüşler görebiliriz. Bu anlamda ikisi farklı yerlerde ortak mitolojik sistemler olup, farklı varlıkların olduğu ve kavramların Türk mitolojisinde de zengin birikimler olduğu söylenebilir. Tezimizde Türk topluluklarında yerel olarak yayınlanan masal ve efsanelerin metinlerine dayanarak yapılmıştır, demonoloji varlıklar isim, açıklama, yer ve eylem açısından incelenmiştir.